Học giả quốc tế​​​​​​​:  Yêu sách của Trung Quốc về quyền lịch sử đối với Biển Đông không có hiệu lực pháp lý

VHO- Trong hai ngày 6-7.11 tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 11 với chủ đề “Biển Đông: Hợp tác vì an ninh và phát triển khu vực” do Học viện Ngoại giao (DAV), Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông (FESS) và Hội Luật gia Việt Nam (VLA) đồng tổ chức.

Tham dự Hội thảo có 280 đại biểu, trong đó có 87 học giả quốc tế, 68 đại diện đến từ 36 cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam, hơn 100 học giả, đại biểu Việt Nam, cùng nhiều phóng viên đến từ 58 hãng thông tấn, truyền hình trong nước và nước ngoài.

 Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia nổi tiếng của Việt Nam và thế giới

Bên cạnh việc kế thừa những thành tựu đã đạt được, Hội thảo Biển Đông lần này được nâng cấp thành sự kiện có quy mô nhất từ trước đến nay, với 6 phiên toàn thể và 6 bàn tròn, quy tụ khoảng nhiều diễn giả là các nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu, các quan chức cao cấp, cùng 200 - 250 quan chức, học giả và các nhà ngoại giao. Mục tiêu là hướng chuỗi Hội thảo Biển Đông thành một diễn đàn bán chính thức hàng đầu ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương nhằm tìm ra các giải pháp sáng tạo, góp phần cải thiện tình hình an ninh biển.

Các điểm mới của Hội thảo Biển Đông lần này là: Khuyến khích một cách nhìn rộng mở về Biển Đông như là vùng biển kết nối các đại dương, nơi gặp gỡ lợi ích giữa các nước trong và ngoài khu vực, duy trì sự tôn nghiêm của luật pháp quốc tế; quan tâm đến sự liên thông thống nhất giữa các vùng biển và đại dương và là sự kéo dài của các lục địa; các phiên thảo luận được thiết kế theo hướng khuyến khích sự tham gia sâu rộng hơn của giới hoạch định và thực thi chính sách; Phiên thảo luận riêng về Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 nhân dịp kỷ niệm 25 năm có hiệu lực và 25 năm Việt Nam phê chuẩn Công ước; hội thảo lần đầu tiên nhận được sự hỗ trợ của một số lượng lớn các nhà tài trợ trong và ngoài nước.

Tâm điểm của ngày thứ nhất (ngày 6.11) Hội thảo là Phiên đặc biệt kỷ niệm 25 năm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) có hiệu lực. Các đại biểu đề cao vai trò của luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982. Công ước là một thể chế pháp lý toàn diện, cân bằng lợi ích quốc tế với lợi ích quốc gia của tất cả các nước, kể cả các nước không có biển nên cần được triển khai ở cả cấp độ quốc gia và cấp độ quốc tế. Ý kiến của các học giả cũng nhấn mạnh vai trò của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác biển, và xây dựng các quy tắc hành xử theo luật pháp quốc tế và xây dựng trật tự thượng tôn pháp luật trên Biển Đông.

Tại Phiên đặc biệt này, Thẩm phán Tòa án Luật biển Quốc tế (ITLOS), GS. Stanislaw Michal Pawlak đã dành một phần quan trọng trong bài diễn văn của mình để khẳng định những yêu sách của Trung Quốc tại Biển Đông là đi ngược lại với UNCLOS 1982. Thẩm phán Stanislaw Michal Pawlak nhấn mạnh: “UNCLOS là công ước đã tạo ra hệ thống pháp luật toàn diện, góp phần vào việc định hình trật tự tại các đại dương và biển trên thế giới, thiết lập các nguyên tắc điều chỉnh về việc sử dụng tài nguyên biển và đại dương. Hiện nay, Công ước này đã được công nhận trên toàn thế giới và giải quyết tất cả các vấn đề quan trọng liên quan tới luật Biển. Trong vòng 1/4 thế kỷ qua, Công ước đã đóng góp nhiều vào việc góp phần đảm bảo hòa bình, hợp tác và quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia trên thế giới”.

Nhắc lại một số nội dung chính của Công ước đối với các vùng biển như lãnh hải, đặc quyền kinh tế cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp theo Công ước, Thẩm phán Stanislaw Michal Pawlak khẳng định: “Thông thường, theo Công ước và theo luật quốc tế, các quốc gia không thể buộc phải giải quyết tranh chấp nếu không có sự đồng ý của họ. Tuy nhiên, UNCLOS 1982 là một Công ước đặc biệt vì chứa đựng những điều khoản quy định các quy chế giải quyết tranh chấp bắt buộc và có tính ràng buộc pháp lý liên quan đến việc giải thích và áp dụng Công ước trong phần 15 mục 2 của Công ước. Việc chấp nhận các điều khoản của Công ước này thì các quốc gia đồng ý bị ràng buộc bởi các thủ tục khi trở thành thành viên của Công ước, các thủ tục này được tiến hành mà không cần sự tham gia của một bên tranh chấp. Phụ lục 7 điều 3 của Công ước quy định, nếu một bên không chỉ định trọng tài thì trọng tài sẽ được chỉ định bởi chủ tịch Tòa luật Biển quốc tế”.

GS. Stanislaw Michal Pawlak nhấn mạnh: “ITLOS đã kết luận rằng, yêu sách của Trung Quốc về quyền lịch sử đối với tài nguyên tại Biển Đông không phù hợp với những quyền cụ thể và các vùng biển quy định trong Công ước. Các yêu sách của Trung Quốc đi ngược lại với quy định của Công ước và không có hiệu lực pháp lý vì Trung Quốc đã mở rộng quá lớn về giới hạn địa lý và các quyền trên vùng biển của mình”.

Trong ngày hôm qua 7.11, Hội thảo diễn ra với 6 phiên bàn tròn tổ chức song song và 2 phiên toàn thể tổng kết. Các phiên bàn tròn song song gồm: Giảm thiểu “vùng xám” để tăng cường quản lý biển; Bảo tồn nguồn cá cho thế hệ tương lai; Giải cứu đại dương khỏi ô nhiễm; Tranh chấp ở Biển Hoa Đông; Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Sự hội tụ của hai đại dương; Các vùng địa cực: Những biên giới mới. Các phiên toàn thể gồm: Ngăn ngừa sự cố và xây dựng lòng tin và Củng cố nền tảng hòa bình và trật tự dựa trên luật lệ.

Sau 10 năm tổ chức (kể từ năm 2009), chuỗi Hội thảo Biển Đông đã trở thành một trong những diễn đàn an ninh khu vực uy tín, quy tụ các chuyên gia hàng đầu trên thế giới để thảo luận về các vấn đề có tầm quan trọng đối với hòa bình và phát triển như: an ninh biển, luật pháp quốc tế, kinh tế biển và sinh thái biển. 

ITLOS đã kết luận rằng, yêu sách của Trung Quốc về quyền lịch sử đối với tài nguyên tại Biển Đông không phù hợp với những quyền cụ thể và các vùng biển quy định trong Công ước. Các yêu sách của Trung Quốc đi ngược lại với quy định của Công ước và không có hiệu lực pháp lý vì Trung Quốc đã mở rộng quá lớn về giới hạn địa lý và các quyền trên vùng biển của mình. (Thẩm phán Tòa án Luật biển Quốc tế (ITLOS), GS. Stanislaw Michal Pawlak

 TÙNG QUANG